Advocaten en notariaat in Leiden en Den Haag
Menu
Arbeid, Medezeggenschap & Pensioen

Deliveroo perikelen; de driestrijd tussen ZZP’ers, opdrachtgever en de overheid

Arbeid, Medezeggenschap & Pensioen

Joost Kokje

25 september 2017 - 3 minuten leestijd

Over het verdwijnen van de VAR, de wet DBA en de onrust daaromtrent is inmiddels al veel geschreven. Vanuit juridisch Nederland zijn veel suggesties gedaan om de opdrachtovereenkomst en de risico’s ten aanzien van schijnzelfstandigheid anders in te kleden. De overheid heeft in die zin ook niet stil gezeten, commissies zijn aangesteld (bijvoorbeeld de Commissie Boot) en rapporten zijn geschreven om tot een pakbare oplossing voor dit inmiddels al lang lopende dilemma te komen. Het is evenwel duidelijk dat het de overheid – mede gelet op de kabinetsformatie – momenteel ontbreekt aan daadkracht. Het dossier ‘wet DBA’ is op de plank blijven liggen. Discussie over de kwaliteit van de wet DBA daargelaten.

Schijnzelfstandigheid

Hoewel uit studies blijkt dat werkgevers door het verdwijnen van de VAR angstiger zijn geworden om met ZZP’ers te werken, daalt het aantal ZZP’ers in Nederland niet. Integendeel zelfs; inmiddels zijn er 1,06 miljoen ZZP’ers werkzaam in Nederland en dit aantal blijft groeien. Vast staat daardoor, dat het flexibel, als zelfstandige werken, actueel en in trek is. Tegelijkertijd hebben beide contractspartijen (de ZZP’er en de opdrachtgever) er in beginsel geen trek in om een risico ten opzichte van de wet DBA te lopen. Schijnzelfstandheid ligt in veel branches op de loer, met name als schriftelijk onvoldoende is vastgesteld en de feitelijke uitvoering bijvoorbeeld blijk geeft van een gezagsverhouding tussen de opdrachtgever en ZZP’er. Over hoe dit te voorkomen heb ik de afgelopen periode veel geadviseerd. De feiten en omstandigheden van de opdrachtgever en ZZP’er (de branche, het soort werk, de feitelijke uitvoering van het werk etc.) maakt de samenwerking tussen partijen in het kader van schijnzelfstandigheid al dan niet risicovol.

Deliveroo

Om toch met ZZP’ers te blijven werken, proberen bedrijven allerlei constructies te bedenken om zo het minste risico te lopen en de vruchten van het flexibel werken te plukken. Zo is Deliveroo recent veelvuldig in het nieuws geweest omdat zij bezorgers uit dienst willen laten treden om deze vervolgens weer in te huren als ZZP’er. Volgens de directeur van Deliveroo, de heer Padberg, stemmen de bezorger vrijwillig hiermee in en ervaren zij als ZZP’er veel meer vrijheid. Maar wat maakt nu dat zoveel mensen over deze constructie struikelen? Lodewijk Asscher, vakbonden en belangenorganisaties waren er namelijk als de kippen bij om hier iets van te vinden. Er zijn inmiddels zelfs Kamervragen over gesteld. Het probleem is dat de bezorgers vaak jonge mensen zijn die de consequenties niet overzien van het ‘ZZP’erschap’. Ze worden immers ondernemer en moeten als zodanig belasting afdragen. Ook zijn ze niet verzekerd voor ongevallen en de arbeidsrechtelijke bescherming die werknemers genieten zijn grotendeels niet op ZZP’ers van toepassing. Dat er sprake is van een vrijwillige instemming van de betreffende bezorgers is ook nog maar de vraag. Immers, er bestaat een enorm machtsverschil tussen Deliveroo en de jonge bezorger. Daarnaast neemt Deliveroo geen bezorgers meer in dienst, maar biedt hen alleen nog opdrachtovereenkomsten aan.

Tegelijkertijd kan men de vraag stellen of de constructie van Deliveroo juridisch stand houdt. Mijn kantoorgenoot, Ernst van Win, heeft tegenover NU.nl eerder zijn visie hierop gegeven. CNV en bezorgersvakbond Riders Union (die door bezorgers van Deliveroo speciaal voor dit onderwerp is opgericht) struikelen er met name over dat deze constructie de bezorger te weinig bescherming biedt. De cao voor bezorgers is immers niet meer van toepassing (ze zijn immers niet meer in dienst), waardoor alles met hen kan worden afgesproken. Dit, terwijl Deliveroo arbeidsrechtelijke risico’s, zoals ten aanzien van het sinds 1 juli 2015 gewijzigde ontslagrecht, niet meer lopen.

Europese oplossing?

Los van de vraag of deze door Deliveroo ingezette ontwikkeling voor de bezorger positief of negatief is, is hier wel een lering uit te trekken. De huidige wetgeving biedt slechts onzekerheid, waardoor de meest strikte uitleg van de wet wordt gehanteerd (alleen het juiste vastleggen en bijvoorbeeld koste wat het kost voorkomen van een gezagsverhouding). Dit, terwijl de maatschappij hunkert naar flexibiliteit op de arbeidsmarkt; iets waar de Wet Werk en Zekerheid voor zou moeten staan en waar de wetgever sindsdien naar streeft.

Zou de oplossing dan uit Europa moeten komen? Per heden heeft de Europese Commissie een consultatiedocument gepubliceerd waaruit volgt dat de Commissie gaat inzetten op het vergroten van sociale zekerheid en arbeidsrechten in de EU, óók voor medewerkers van werkgevers als Deliveroo. Dat is goed, omdat in een Europa alsdan consistent wordt omgegaan met flexibile arbeidskrachten. Wel moet de Commissie ervoor waken dat niet terug in de tijd wordt gegaan; de wens om flexibel te werken moet voorop blijven staan. Wet- en regelgeving kan dat tegenwerken, zo is de ervaring.

De discussie tussen Deliveroo en de vakbonden volg ik op de voet, evenals andere ontwikkelingen op ZZP-gebied, waaronder de Europese ontwikkelingen. Bij vragen, neemt u gerust contact op.

Joost Kokje, advocaat Arbeid, Medezeggenschap & Pensioen

Blijf op de hoogte

Ontvang de laatste updates en de beste tips in je inbox

Ook interessant?